Zima to trudny czas nie tylko dla dzikiej przyrody, ale również dla zwierząt gospodarskich. Niskie temperatury, brak świeżej zielonki i zwiększone zapotrzebowanie energetyczne stawiają przed rolnikami i hodowcami szczególne wyzwania. Jak prawidłowo dokarmić krowy, drób i trzodę chlewną zimą, by zachować ich zdrowie i nie stracić na produkcyjności? Poznaj sprawdzone zasady zimowego żywienia zwierząt hodowlanych.
Dlaczego zimowe żywienie jest tak ważne?
Zimą organizmy zwierząt hodowlanych muszą zużywać znacznie więcej energii na utrzymanie właściwej temperatury ciała. Bez względu na to, czy zwierzęta korzystają z otwartych wybiegów, czy znajdują się w oborze, żywienie w okresie zimowym powinno opierać się na dostarczaniu paszy bogatej w składniki odżywcze. Właściwe żywienie to nie tylko kwestia dobrostanu zwierząt – to także gwarancja utrzymania wydajności produkcji mleka, jaj czy mięsa.
Co dawać krowom zimą?
Podstawy zimowej diety bydła
Żywienie jest jednym z podstawowych czynników wpływającym na wydajność krów mlecznych oraz skład mleka – nie ma miejsca na błędy. Zimą krowy powinny być karmione dokładnie tak samo jak w okresie letnim, ponieważ specyficzny proces trawienny oparty na drobnoustrojach jest wrażliwy na nagłe zmiany.
Pasze objętościowe stanowią podstawę: Zimowe żywienie krów mlecznych powinno opierać się przede wszystkim na kiszonkach oraz sianie. Kiszonka z kukurydzy jest głównym źródłem energii – powinna być skarmiania w ilościach 20-30 kg dziennie, szczególnie dla krów w początkowej fazie laktacji. Dobrze sprawdzają się także:
- Sianokiszonka z traw (może stanowić jedyną paszę objętościową)
- Kiszonka z przewiędniętych traw
- Siano łąkowe wysokiej jakości
- Wysłodki buraczane i buraki pastewne
Pasze treściwe jako uzupełnienie: Dla krów wysokowydajnych niezbędny jest dodatek paszy treściwej – przyjmuje się, że powinna wynosić około pół kilograma na produkcję 1 litra mleka. Bezpieczną ilością śruty zbożowej w dawce są 2 kg na sztukę dziennie, natomiast zboża gniecione lub płatkowane można skarmiać nawet w dwukrotnie większej dawce.
Woda – element często niedoceniany: Zimą szczególnie ważny jest dostęp do świeżej, niewymarzniętej wody. Krowa produkująca 30 litrów mleka dziennie może wypić nawet 100-150 litrów wody!
Jak karmić drób zimą?
Zwiększone potrzeby energetyczne
Zimą kury potrzebują pożywienia o szczególnie wysokiej jakości, aby zrekompensować zwiększone zapotrzebowanie na energię z powodu zimna. Spożycie paszy przez kury zimą zwykle wzrasta do 1,5 razy większej niż wiosną i latem.
Podstawa zimowej diety drobiu: Podstawowym elementem paszy dla kur w okresie zimowym jest śruta: pszenna, kukurydziana, poekstrakcyjna sojowa oraz mieszanka mineralno-witaminowa. Kukurydza jest szczególnie ceniona – dostarcza węglowodanów i wpływa na intensywny kolor żółtek.
Naturalne dodatki: Zimą dobrym dodatkiem do pasz może być susz z młodych zielonek, przede wszystkim z lucerny, koniczyny czy pokrzywy – wpływa na nieśność kur oraz wybarwienie żółtek. Bardzo dobrze sprawdza się też pasza przygotowywana z kiszonek wykonanych z ziemniaków, marchwi, liści kapusty czy buraków.
Suplementacja: Warto wzbogacać paszę w preparaty zawierające wyciągi roślinne, np. czosnek, celem poprawy kondycji zdrowotnej i stymulacji układu odpornościowego. Zimą należy także pamiętać o podniesienie ilości wapnia w paszy – dobrze sprawdza się grys dla kur lub mączka kostna.
⚠️ Czego absolutnie nie robić?
- Nie podawaj krowom resztek ze stołu, słonych produktów ani zepsutej karmy – mogą powodować poważne problemy zdrowotne
- Nie karm drobiu suchym chlebem – zawiera dużo soli i szybko pleśnieje, co szkodzi ptakom
- Nie wprowadzaj nagłych zmian w diecie – każda nowa pasza wymaga stopniowego przyzwyczajania zwierząt
- Nie zaniedbuj czystości karmników – regularne sprzątanie zapobiega chorobom i pasożytom
- Nie oszczędzaj na wodzie – zimą zwierzęta potrzebują jej równie dużo co latem
Żywienie trzody chlewnej w zimie
Precyzja to podstawa
Żywienie stanowi 70% kosztów produkcji trzody chlewnej, dlatego efektywne karmienie to klucz do opłacalności hodowli. Świnie są szczególnie wymagające i wrażliwe na błędy żywieniowe.
Dostosowanie do grupy zwierząt: Najbardziej wymagające i zróżnicowane jest żywienie loch w różnych okresach fizjologicznych – inne potrzeby mają lochy luźne, w ciąży, tuż przed porodem czy karmiące. W żywieniu trzody chlewnej białko powinno stanowić około 16-18% diety, tłuszcze około 5-6%, a węglowodany około 60-70%.
Kluczowe składniki zimowej paszy:
- Białko – najważniejsze dla tuczników i loch w okresie laktacji
- Energia – niezbędna do utrzymania podstawowych potrzeb metabolicznych i ochrony przed zimnem
- Witaminy i minerały – szczególnie ważne zimą dla utrzymania odporności
Woda dla trzody: Każde zwierzę powinno mieć dostęp do świeżej wody – przyjmuje się, że jedno poidło przypada na 10 świń. Istotna jest także temperatura wody, która zimą powinna być podgrzewana.
Uniwersalne zasady zimowego dokarmiania
Siedem złotych reguł
- Stały dostęp do świeżej wody – zimą woda może zamarzać, dlatego należy ją regularnie wymieniać i w miarę możliwości podgrzewać
- Wysokiej jakości pasza – dostosowana do gatunku, wieku i stanu fizjologicznego zwierząt
- Stopniowe wprowadzanie zmian – przestawienie zwierząt z jednego typu żywienia na inny powinno trwać co najmniej dwa tygodnie, w przeciwnym razie może dojść do kwasicy i ketozy
- Regularność – zwierzęta przyzwyczajają się do ustalonego źródła pożywienia i rytmu karmienia
- Higiena przede wszystkim – regularne czyszczenie karmników i ich otoczenia zapobiega rozprzestrzenianiu się chorób
- Odpowiednia ilość – dostosowana do warunków pogodowych (w czasie silnych mrozów potrzeby są większe)
- Suplementacja – przy żywieniu paszami gospodarskimi należy uzupełnić niedobór witamin i składników mineralnych stosując odpowiedni dodatek paszowy lub mieszankę mineralną
Ekonomia zimowego żywienia
Właściwe zimowe dokarmianie to inwestycja, która zwraca się wielokrotnie. Zdrowe, dobrze odżywione zwierzęta to:
- Wyższa wydajność mleczna u krów
- Lepsza nieśność kur mimo krótszego dnia
- Szybsze przyrosty u trzody chlewnej
- Mniejsze koszty leczenia i mniejsza śmiertelność
- Lepsza kondycja rozrodcza
Pamiętaj, że zima jest także porą roku, w której przypada największa liczba wycieleń, co dodatkowo podkreśla rangę odpowiedniego żywienia. Właściwe przygotowanie zwierząt na zimę oznacza spokojną wiosnę i dobry start w nowy sezon produkcyjny.
Podsumowanie
Zimowe dokarmianie zwierząt hodowlanych to sztuka wymagająca wiedzy, doświadczenia i konsekwencji. Kluczem do sukcesu jest zrozumienie indywidualnych potrzeb każdego gatunku, dostosowanie dawek do warunków pogodowych i stanu fizjologicznego zwierząt oraz dbałość o higienę i jakość paszy. Inwestycja w odpowiednie zimowe żywienie to gwarancja zdrowia stada i opłacalności produkcji.
Czy w Twoim gospodarstwie stosujesz się już do tych zasad? Dziel się swoimi doświadczeniami i pamiętaj – zdrowe zwierzęta to podstawa udanej hodowli!
Źródła:
- Portal Rolniczy Tygodnik Rolniczy – „Żywienie krów mlecznych”
- Kalendarz Rolników – „Czym karmić kury zimą”
- DOLFOS – „Czym karmić kury nioski zimą”
- Projekt Agrar – „Żywienie trzody chlewnej”
- Rynek Rolny – „Żywienie trzody chlewnej – efektywne i zbilansowane”
- Holstein.pl – „Jak żywić krowy zimą”
- Rolnicze ABC – „Żywienie krów mlecznych w okresie zimowym”
